Na Twojej działce od kilkudziesięciu lat stoi słup energetyczny? Nad nieruchomością przebiegają przewody, które utrudniają budowę domu, ograniczają zagospodarowanie gruntu lub zmniejszają jego wartość? Przedsiębiorstwo energetyczne korzysta z działki, a Ty nigdy nie otrzymałeś z tego tytułu żadnego wynagrodzenia?

Wielu właścicieli nieruchomości przez lata akceptuje taką sytuację, zakładając, że skoro urządzenia energetyczne zostały wybudowane jeszcze przez poprzednie pokolenia, nie można już niczego zmienić.

Nie zawsze jednak tak jest.

Polskie przepisy przewidują możliwość uregulowania zasad korzystania z prywatnej nieruchomości przez przedsiębiorstwo przesyłowe, a w określonych przypadkach również dochodzenia odpowiednich roszczeń pieniężnych.

Dodatkowo wydany 2 grudnia 2025 roku wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie P 10/16 ponownie skierował uwagę na sytuację właścicieli nieruchomości, na których przed laty wybudowano urządzenia przesyłowe.

W 2026 roku zagadnienie to pozostaje przedmiotem istotnych sporów prawnych.

Sam fakt istnienia słupa energetycznego na działce nie gwarantuje jednak wypłaty pieniędzy. Kluczowe znaczenie ma ustalenie, na jakiej podstawie przedsiębiorstwo korzysta z nieruchomości.

Słup energetyczny stoi na działce od ponad 30 lat. Czy właściciel może jeszcze czegoś żądać?

Wyobraźmy sobie następującą sytuację.

Poniższa historia jest przykładem fikcyjnym, przygotowanym w celu wyjaśnienia problemu prawnego.

Pan Marek odziedziczył po rodzicach działkę o powierzchni około 30 arów, położoną w jednej z miejscowości w Małopolsce.

Na nieruchomości od końca lat osiemdziesiątych znajduje się słup średniego napięcia, a przewody energetyczne przebiegają nad znaczną częścią działki.

Rodzice pana Marka przez wiele lat uprawiali tam ziemię. Obecnie właściciel chciałby przeznaczyć część nieruchomości pod budowę domu.

Podczas przygotowywania inwestycji okazuje się jednak, że istniejąca infrastruktura energetyczna może ograniczać możliwości zabudowy.

Pan Marek sprawdza księgę wieczystą. Nie znajduje w niej informacji o ustanowionej służebności przesyłu.

Nie posiada również żadnej umowy zawartej przez jego rodziców z zakładem energetycznym.

Zwraca się więc do przedsiębiorstwa z pytaniem, na jakiej podstawie korzysta ono z jego nieruchomości i czy przysługuje mu wynagrodzenie.

W odpowiedzi przedsiębiorstwo powołuje się na wieloletnie korzystanie z gruntu oraz możliwość nabycia odpowiedniej służebności przez zasiedzenie.

Czy oznacza to, że sprawa jest przegrana? Czy właściciel rzeczywiście musi bezpłatnie znosić obecność urządzeń energetycznych na swojej działce?

Odpowiedź wymaga dokładnego zbadania historii nieruchomości, dokumentacji przedsiębiorstwa oraz obowiązujących przepisów.

Czym jest służebność przesyłu?

Służebność przesyłu jest ograniczonym prawem rzeczowym, które umożliwia przedsiębiorcy korzystanie z cudzej nieruchomości w określonym zakresie, związanym z funkcjonowaniem urządzeń przesyłowych.

Została wprowadzona do polskiego Kodeksu cywilnego z dniem 3 sierpnia 2008 roku.

Podstawowe regulacje znajdują się w art. 305¹–305⁴ Kodeksu cywilnego.

Służebność przesyłu może dotyczyć nie tylko słupów i przewodów energetycznych, ale również innych urządzeń infrastruktury technicznej, takich jak:

  • gazociągi;
  • wodociągi;
  • kanalizacja;
  • urządzenia ciepłownicze;
  • infrastruktura telekomunikacyjna.

Jej ustanowienie pozwala określić zakres, w jakim przedsiębiorstwo może korzystać z nieruchomości, między innymi w celu eksploatacji, konserwacji, naprawy lub usuwania awarii urządzeń.

Nie oznacza to jednak, że przedsiębiorstwo staje się właścicielem całej działki.

Właściciel nadal zachowuje prawo własności nieruchomości, ale musi uwzględniać ograniczenia wynikające z ustanowionej służebności.

Służebność przesyłu może zostać ustanowiona za odpowiednim wynagrodzeniem. Jego wysokość i zakres obciążenia nieruchomości wymagają indywidualnego ustalenia.

Czy słup energetyczny na prywatnej działce zawsze oznacza prawo do odszkodowania?

Nie.

W potocznym języku właściciele nieruchomości często mówią o odszkodowaniu za słup energetyczny. Z prawnego punktu widzenia pod tym określeniem mogą jednak kryć się różne roszczenia.

Ich charakter, podstawa prawna i sposób dochodzenia nie są takie same.

Przed wystąpieniem z żądaniem zapłaty należy przede wszystkim sprawdzić, czy przedsiębiorstwo posiada odpowiedni tytuł prawny do korzystania z nieruchomości.

Może nim być między innymi ustanowiona wcześniej służebność, określona umowa, skuteczne zasiedzenie albo decyzja administracyjna uprawniająca do korzystania z gruntu.

W zależności od stanu prawnego nieruchomości właściciel może rozważyć dochodzenie różnych świadczeń.

Trzy rodzaje rozliczeń, które należy od siebie odróżnić

1. Wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości

Pierwsze zagadnienie dotyczy okresu, w którym przedsiębiorstwo korzystało z prywatnej nieruchomości bez odpowiedniego tytułu prawnego.

W określonych sytuacjach właściciel może żądać wynagrodzenia za takie korzystanie.

Podstawę prawną mogą stanowić między innymi art. 224 § 2, art. 225 i art. 230 Kodeksu cywilnego, stosowane z uwzględnieniem art. 352 § 2 k.c.

Możliwość dochodzenia tego rodzaju wynagrodzenia od posiadacza służebności potwierdził Sąd Najwyższy w uchwale z 24 lipca 2013 roku, III CZP 36/13.

Istotne znaczenie ma jednak między innymi dobra lub zła wiara posiadacza, okres korzystania z nieruchomości, istnienie ewentualnego tytułu prawnego oraz przedawnienie roszczeń.

Nie wystarczy więc wykazać, że słup stoi na działce od wielu lat.

Trzeba również ustalić, czy i w jakim okresie korzystanie z gruntu przez przedsiębiorstwo uzasadnia obowiązek zapłaty.

2. Wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu

Drugie zagadnienie dotyczy prawnego uregulowania korzystania z działki na przyszłość.

Zgodnie z art. 305² § 2 Kodeksu cywilnego właściciel nieruchomości może żądać odpowiedniego wynagrodzenia w zamian za ustanowienie służebności przesyłu, jeżeli przedsiębiorca odmawia zawarcia umowy, a ustanowienie służebności jest konieczne do korzystania z urządzeń przesyłowych.

Strony mogą porozumieć się co do zakresu służebności i wysokości wynagrodzenia. Jeżeli nie dojdzie do porozumienia, sprawa może zostać skierowana do sądu.

Ustanowienie służebności pozwala określić zasady dalszego korzystania z nieruchomości przez przedsiębiorstwo oraz zakres związanych z tym ograniczeń.

Wynagrodzenie może mieć charakter jednorazowy, a w odpowiednich okolicznościach również okresowy.

3. Zmniejszenie wartości nieruchomości

Obecność infrastruktury energetycznej może wpływać na wartość rynkową działki.

Przebieg linii energetycznej może ograniczać możliwości zabudowy, utrudniać podział nieruchomości, wpływać na sposób jej zagospodarowania oraz zmniejszać zainteresowanie potencjalnych kupujących.

Nie oznacza to jednak, że właścicielowi zawsze przysługuje odrębne odszkodowanie odpowiadające całemu spadkowi wartości gruntu.

Zmniejszenie wartości nieruchomości może stanowić jeden z elementów branych pod uwagę przy ustalaniu odpowiedniego wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu.

W innych sytuacjach podstawą dochodzenia odszkodowania mogą być odrębne przepisy, w tym regulacje dotyczące ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości w drodze decyzji administracyjnej.

Nie można automatycznie sumować wszystkich możliwych świadczeń, jeżeli prowadziłoby to do dwukrotnego rozliczenia tego samego uszczerbku majątkowego.

Dlatego prawidłowe określenie podstawy prawnej każdego żądania ma zasadnicze znaczenie dla całej sprawy.

Ile pieniędzy można otrzymać za słup energetyczny na działce?

To jedno z najczęściej zadawanych pytań.

Nie istnieje jednak ustawowa, jednolita stawka wynagrodzenia za każdy słup energetyczny.

Nie można z góry przyjąć, że właścicielowi należy się 500 zł rocznie, 10 000 zł jednorazowo albo określony procent wartości całej nieruchomości.

Wysokość wynagrodzenia zależy od konkretnych okoliczności.

Znaczenie mogą mieć przede wszystkim:

  1. Wartość rynkowa nieruchomości – inaczej może wyglądać wycena gruntu rolnego, a inaczej atrakcyjnej działki budowlanej.
  2. Rodzaj urządzeń przesyłowych – słup niskiego, średniego lub wysokiego napięcia, linia napowietrzna albo instalacja podziemna.
  3. Powierzchnia nieruchomości objęta ograniczeniami – znaczenie może mieć nie tylko miejsce posadowienia słupa, ale również odpowiedni pas gruntu związany z korzystaniem z urządzeń.
  4. Położenie urządzeń na działce – infrastruktura przebiegająca przy granicy nieruchomości może oddziaływać na nią inaczej niż linia biegnąca przez jej środek.
  5. Możliwość zabudowy i zagospodarowania terenu – w tym wpływ urządzeń na planowane inwestycje.
  6. Zakres uprawnień przedsiębiorstwa – między innymi dostęp do urządzeń i czynności niezbędne do ich eksploatacji.
  7. Stopień ograniczenia korzystania z nieruchomości przez właściciela – w tym możliwość równoczesnego wykorzystywania gruntu do własnych celów.

Przy ustalaniu wysokości wynagrodzenia mogą być potrzebne wiadomości specjalne z zakresu wyceny nieruchomości, geodezji oraz infrastruktury technicznej.

W postępowaniu sądowym istotną rolę często odgrywa opinia odpowiedniego biegłego.

Słup zajmuje kilka metrów kwadratowych, ale ogranicza korzystanie z dużo większej powierzchni

Wyobraźmy sobie dwie działki o identycznej powierzchni.

Na pierwszej słup energetyczny znajduje się w narożniku, przy granicy z drogą, a przebieg przewodów nie uniemożliwia realizacji planowanej inwestycji.

Na drugiej słup stoi w centralnej części nieruchomości, natomiast linia energetyczna przebiega przez teren, na którym właściciel zamierzał wybudować dom.

W obu przypadkach fizyczna powierzchnia zajęta przez konstrukcję słupa może być zbliżona.

Jednak rzeczywisty wpływ infrastruktury na sposób korzystania z nieruchomości może być zupełnie inny.

Dlatego obliczanie wynagrodzenia wyłącznie na podstawie powierzchni podstawy słupa może nie odzwierciedlać rzeczywistych ograniczeń związanych z istnieniem urządzeń.

Jednocześnie nie oznacza to, że każda powierzchnia znajdująca się pod przewodami albo objęta ograniczeniami technicznymi powinna automatycznie zostać wyceniona tak, jak gdyby właściciel został całkowicie pozbawiony możliwości korzystania z niej.

Zakres służebności, ograniczenia budowlane i wpływ infrastruktury na wartość nieruchomości wymagają odrębnego ustalenia.

Przedsiębiorstwo energetyczne twierdzi, że nabyło służebność przez zasiedzenie

Zasiedzenie jest jednym z najważniejszych zagadnień pojawiających się w sporach dotyczących urządzeń przesyłowych.

Przedsiębiorstwa energetyczne mogą powoływać się na fakt, że przez wiele lat korzystały z nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści służebności.

Art. 292 Kodeksu cywilnego przewiduje możliwość zasiedzenia służebności gruntowej, jeżeli polega ona na korzystaniu z trwałego i widocznego urządzenia. Do służebności przesyłu przepisy te stosuje się odpowiednio, zgodnie z art. 305⁴ k.c.

Co do zasady obecnie obowiązujące terminy zasiedzenia wynoszą 20 lat przy dobrej wierze oraz 30 lat przy złej wierze.

W przypadku starszych urządzeń mogą mieć również znaczenie wcześniejsze przepisy i regulacje przejściowe.

Sam wiek słupa nie przesądza jednak automatycznie o skutecznym zasiedzeniu.

Należy zbadać między innymi:

  • kiedy rozpoczęto korzystanie z nieruchomości w zakresie odpowiadającym służebności;
  • na jakiej podstawie wybudowano urządzenia;
  • kto korzystał z infrastruktury w poszczególnych okresach;
  • czy następowało przeniesienie posiadania pomiędzy kolejnymi przedsiębiorstwami;
  • czy posiadanie rozpoczęło się w dobrej lub złej wierze;
  • czy doszło do przerwania biegu zasiedzenia;
  • jakie znaczenie mają aktualne rozbieżności w orzecznictwie.

W sprawach dotyczących urządzeń powstałych przed 3 sierpnia 2008 roku ocena ta może być szczególnie skomplikowana.

Odpowiedź przedsiębiorstwa, w której powołuje się ono na zasiedzenie, nie jest równoznaczna z prawomocnym sądowym stwierdzeniem nabycia służebności.

Jednocześnie trzeba pamiętać, że zasiedzenie następuje z mocy prawa po spełnieniu ustawowych przesłanek, a orzeczenie sądu ma charakter potwierdzający.

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2 grudnia 2025 roku — co oznacza dla właścicieli działek?

Przez wiele lat w orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmowano możliwość nabywania przed 3 sierpnia 2008 roku przez zasiedzenie służebności gruntowej odpowiadającej treścią późniejszej służebności przesyłu.

Dopuszczano również uwzględnianie wcześniejszych okresów korzystania z nieruchomości przy obliczaniu terminu zasiedzenia służebności przesyłu.

Stanowisko takie znalazło wyraz między innymi w uchwale Sądu Najwyższego z 22 maja 2013 roku, III CZP 18/13.

W kolejnych latach pojawiły się jednak istotne wątpliwości dotyczące tej wykładni.

W postanowieniu z 24 lutego 2023 roku, III CZP 108/22, Sąd Najwyższy zakwestionował możliwość uwzględniania okresu sprzed ustawowego wprowadzenia służebności przesyłu w sposób przyjmowany w dotychczas dominującym orzecznictwie.

Kolejnym ważnym wydarzeniem był wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2 grudnia 2025 roku, sygn. P 10/16.

Trybunał zakwestionował zgodność z Konstytucją wykładni art. 292 w związku z art. 285 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego, pozwalającej przedsiębiorcom przesyłowym lub Skarbowi Państwa nabywać przed wprowadzeniem przepisów o służebności przesyłu służebności gruntowe odpowiadające jej treścią w drodze zasiedzenia.

Wyrok ten ma istotne znaczenie dla dyskusji o ochronie prawa własności osób, na których gruntach przed laty posadowiono urządzenia przesyłowe.

Nie oznacza jednak automatycznego przyznania wynagrodzenia wszystkim właścicielom nieruchomości.

Służebność przesyłu w listopadzie 2026 roku — dlaczego sytuacja prawna nadal wymaga ostrożności?

Według dostępnych informacji na dzień 18 listopada 2026 roku wyrok Trybunału Konstytucyjnego P 10/16 nie został ogłoszony w Dzienniku Ustaw.

Z jego skutecznością prawną wiążą się również kontrowersje dotyczące składu orzekającego Trybunału.

Problemy te wskazywał między innymi Rzecznik Praw Obywatelskich, który w 2026 roku zwracał uwagę na potrzebę zapewnienia skutecznej ochrony praw właścicieli nieruchomości.

W orzecznictwie sądowym nadal istnieją rozbieżności dotyczące możliwości zasiedzenia służebności odpowiadających służebności przesyłu oraz skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

We wrześniu 2026 roku Sąd Okręgowy w Szczecinie przedstawił Sądowi Najwyższemu kolejne zagadnienie prawne dotyczące tego problemu.

Oznacza to, że właściciele nieruchomości powinni zachować ostrożność wobec pojawiających się informacji, zgodnie z którymi wszystkie wcześniejsze zasiedzenia zostały automatycznie unieważnione.

Takiego wniosku nie można wyprowadzić bez analizy konkretnej sprawy.

Wyrok P 10/16 może stanowić ważny argument w obronie praw właściciela, ale nie jest gwarancją pozytywnego rozstrzygnięcia ani uzyskania określonej kwoty pieniędzy.

Szczególnej analizy wymagają przypadki, w których wydano już prawomocne orzeczenie dotyczące zasiedzenia służebności.

Nie należy zakładać, że samo powołanie się na nowy wyrok Trybunału wystarczy do skutecznego wznowienia zakończonego postępowania.

Czy po zasiedzeniu służebności można żądać wynagrodzenia za wcześniejsze lata?

Jest to odrębne i istotne zagadnienie prawne.

W uchwale z 30 listopada 2016 roku, III CZP 77/16, Sąd Najwyższy przyjął stanowisko wyłączające możliwość dochodzenia przez właściciela wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości za okres poprzedzający zasiedzenie służebności przesyłu.

W 2024 roku Sąd Najwyższy w składzie siedmiu sędziów podjął uchwałę III CZP 103/22, zgodnie z którą utrata własności rzeczy przez zasiedzenie nie prowadzi do wygaśnięcia roszczenia byłego właściciela o wynagrodzenie za korzystanie z niej w okresie poprzedzającym zasiedzenie.

Nowsza uchwała dotyczy jednak zasiedzenia prawa własności, a nie bezpośrednio zasiedzenia służebności przesyłu.

Jej znaczenie dla sporów dotyczących urządzeń przesyłowych wymaga odrębnej oceny prawnej.

Nie można więc automatycznie przyjmować ani tego, że każde zasiedzenie wyklucza wszystkie wcześniejsze roszczenia, ani tego, że właściciel zawsze może dochodzić wynagrodzenia za okres poprzedzający zasiedzenie.

Za ile lat wstecz można dochodzić wynagrodzenia?

Roszczenia pieniężne związane z korzystaniem z nieruchomości mogą ulegać przedawnieniu.

Zgodnie z art. 118 Kodeksu cywilnego ogólny termin przedawnienia wynosi obecnie sześć lat, natomiast dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej wynosi trzy lata.

W zależności od rodzaju roszczenia zastosowanie mogą znaleźć również przepisy szczególne, regulacje przejściowe oraz zasady dotyczące początku i końca biegu przedawnienia.

W przypadku określonych roszczeń związanych z posiadaniem nieruchomości znaczenie może mieć także art. 229 k.c., przewidujący szczególny termin liczony od zwrotu rzeczy.

Nie można zatem przyjąć, że każdy właściciel działki ze słupem energetycznym automatycznie otrzyma wynagrodzenie za ostatnie sześć, dziesięć albo trzydzieści lat.

Trzeba ustalić, za jakie okresy roszczenie rzeczywiście powstało, komu przysługuje oraz czy nie występują przeszkody w jego dochodzeniu.

Warto również pamiętać, że zwykłe wezwanie przedsiębiorstwa do zapłaty co do zasady nie przerywa biegu przedawnienia.

Nie należy go także utożsamiać z czynnością przerywającą bieg zasiedzenia.

W uchwale z 21 stycznia 2011 roku, III CZP 124/10, Sąd Najwyższy wskazał natomiast na znaczenie złożenia przez właściciela wniosku o ustanowienie służebności przesyłu za wynagrodzeniem dla przerwania biegu jej zasiedzenia.

Wybór właściwej czynności prawnej i moment jej podjęcia mogą mieć istotne znaczenie dla ochrony interesów właściciela nieruchomości.

W księdze wieczystej nie ma służebności przesyłu. Czy to wystarczy?

Brak wpisu w dziale III księgi wieczystej jest ważną informacją, ale nie przesądza samodzielnie o braku prawa przedsiębiorstwa do korzystania z nieruchomości.

Niektóre uprawnienia mogą istnieć pomimo braku ujawnienia ich w księdze wieczystej.

Dotyczy to między innymi określonych przypadków zasiedzenia oraz korzystania z nieruchomości na podstawie decyzji administracyjnych.

W odniesieniu do starszej infrastruktury znaczenie mogą mieć dokumenty wydane na podstawie dawnych przepisów wywłaszczeniowych, w tym art. 35 ustawy z 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

W przypadku nowszych inwestycji istotne mogą być decyzje wydane na podstawie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Dlatego sprawdzenie księgi wieczystej jest ważnym pierwszym krokiem, ale nie powinno zastępować analizy pozostałych dokumentów.

Czy można żądać pieniędzy od TAURON lub innego przedsiębiorstwa energetycznego?

W południowej Polsce właściciele nieruchomości często kierują swoje roszczenia do przedsiębiorstw związanych z dystrybucją energii elektrycznej.

Przed sformułowaniem żądania należy jednak prawidłowo ustalić, do kogo należą konkretne urządzenia i kto faktycznie korzysta z nieruchomości.

Przedsiębiorstwo sprzedające energię elektryczną nie zawsze jest tym samym podmiotem, który odpowiada za eksploatację infrastruktury energetycznej.

W przypadku starszych urządzeń konieczne może być także ustalenie historii zmian właścicielskich i następstwa prawnego po wcześniejszych przedsiębiorstwach państwowych.

Właściciel powinien zwrócić się do właściwego podmiotu o przedstawienie informacji dotyczących podstawy prawnej korzystania z gruntu oraz dokumentacji związanej z posadowieniem i eksploatacją urządzeń.

Dopiero na tej podstawie można ocenić zasadność i zakres ewentualnych roszczeń.

Kupiłem lub odziedziczyłem działkę, na której już znajdował się słup. Czy nadal mogę wystąpić o wynagrodzenie?

Tak, w określonych okolicznościach jest to możliwe.

Sam fakt nabycia nieruchomości, na której wcześniej znajdowały się urządzenia energetyczne, nie wyklucza możliwości dochodzenia ustanowienia służebności przesyłu za wynagrodzeniem.

Należy jednak rozróżnić roszczenia dotyczące okresu sprzed nabycia nieruchomości od uprawnień aktualnego właściciela.

W przypadku zakupu działki wcześniejsze roszczenia pieniężne poprzedniego właściciela nie przechodzą automatycznie na nabywcę tylko dlatego, że kupił on nieruchomość.

Inaczej może wyglądać sytuacja w przypadku dziedziczenia, w ramach którego określone prawa majątkowe zmarłego mogą przejść na spadkobierców.

Znaczenie może mieć również to, czy wcześniejszy właściciel otrzymał już wynagrodzenie związane z ustanowieniem służebności oraz czy prawo przedsiębiorstwa skutecznie obciąża nieruchomość.

Każda z tych sytuacji wymaga osobnej oceny.

Czy można żądać usunięcia lub przesunięcia słupa energetycznego?

Nie zawsze właścicielowi zależy przede wszystkim na uzyskaniu wynagrodzenia.

Czasami najważniejszym celem jest możliwość wybudowania domu, podziału działki albo innego zagospodarowania nieruchomości.

W zależności od okoliczności właściciel może rozważyć dochodzenie roszczeń związanych z naruszeniem jego prawa własności, w tym na podstawie art. 222 § 2 Kodeksu cywilnego.

Jeżeli jednak przedsiębiorstwo posiada skuteczny tytuł prawny do korzystania z nieruchomości, możliwość żądania usunięcia urządzeń może być istotnie ograniczona.

W określonych sytuacjach znaczenie mogą mieć także przepisy dotyczące zmiany treści lub sposobu wykonywania istniejącej służebności.

Należy uwzględnić możliwości techniczne, zasady bezpieczeństwa, koszty przebudowy sieci, interesy przedsiębiorstwa oraz podstawę prawną dalszego funkcjonowania infrastruktury.

Nie istnieje ogólna zasada, zgodnie z którą przedsiębiorstwo energetyczne w każdej sytuacji musi przesunąć słup na własny koszt.

Przed rozpoczęciem inwestycji budowlanej warto ustalić zarówno prawne, jak i techniczne możliwości zmiany przebiegu infrastruktury energetycznej.

Nie wolno samodzielnie przestawiać, usuwać ani ingerować w urządzenia energetyczne.

Jakie dokumenty przygotować przed spotkaniem z adwokatem?

Rzetelna analiza sprawy dotyczącej służebności przesyłu wymaga zgromadzenia możliwie kompletnej dokumentacji nieruchomości.

Warto przygotować:

  1. Numer księgi wieczystej nieruchomości.
  2. Numer działki ewidencyjnej oraz oznaczenie obrębu.
  3. Dokument potwierdzający nabycie nieruchomości – na przykład akt notarialny albo postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku.
  4. Mapę nieruchomości z widocznym przebiegiem urządzeń przesyłowych, jeżeli jest dostępna.
  5. Aktualne fotografie słupów, przewodów lub innych urządzeń, wykonane z bezpiecznej odległości.
  6. Informacje o przybliżonym okresie powstania infrastruktury.
  7. Wcześniejszą korespondencję z przedsiębiorstwem energetycznym.
  8. Dostępne umowy, decyzje administracyjne i orzeczenia sądowe dotyczące korzystania z nieruchomości.
  9. Informacje o przeznaczeniu działki oraz planowanych inwestycjach.
  10. Dokumentację dotyczącą ewentualnych przeszkód w zabudowie lub zagospodarowaniu terenu.

Nie zawsze właściciel będzie dysponował wszystkimi wymienionymi dokumentami.

W szczególności przy urządzeniach wybudowanych kilkadziesiąt lat temu istotna część dokumentacji może znajdować się w archiwach lub w posiadaniu przedsiębiorstwa.

Brak dokumentów nie musi zatem oznaczać, że nie można przeprowadzić analizy prawnej sprawy.

Przedsiębiorstwo proponuje jednorazowe wynagrodzenie. Czy warto podpisać umowę?

Ugoda lub umowa zawarta z przedsiębiorstwem przesyłowym może pozwolić uniknąć długotrwałego postępowania sądowego.

Przed jej podpisaniem należy jednak dokładnie sprawdzić nie tylko proponowaną kwotę, ale również zakres ustanawianego prawa.

Szczególne znaczenie mają powierzchnia nieruchomości objęta służebnością, zasady dostępu do urządzeń, możliwość prowadzenia prac oraz postanowienia dotyczące naprawienia szkód powstałych podczas eksploatacji infrastruktury.

Ważne jest również ustalenie, czy proponowane wynagrodzenie dotyczy wyłącznie ustanowienia służebności przesyłu, czy umowa obejmuje także rozliczenie wcześniejszego korzystania z nieruchomości.

Niektóre ugody mogą zawierać postanowienia dotyczące zrzeczenia się dalszych roszczeń.

Ich podpisanie bez wcześniejszej analizy może prowadzić do utraty możliwości dochodzenia określonych świadczeń w przyszłości.

Przed zaakceptowaniem propozycji przedsiębiorstwa warto sprawdzić zarówno jej skutki finansowe, jak i prawne.

Najczęstsze pytania dotyczące słupów energetycznych i służebności przesyłu

Czy za każdy słup energetyczny na prywatnej działce należy się wynagrodzenie?

Nie. Możliwość uzyskania wynagrodzenia zależy przede wszystkim od podstawy prawnej korzystania z nieruchomości, rodzaju roszczenia oraz okoliczności konkretnej sprawy.

Czy można otrzymać pieniądze, jeśli słup stoi na działce od czasów PRL?

W określonych przypadkach tak. Konieczne jest jednak zbadanie dokumentacji, ewentualnego zasiedzenia, decyzji administracyjnych oraz aktualnego orzecznictwa.

Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2 grudnia 2025 roku unieważnił wszystkie zasiedzenia służebności?

Nie można przyjąć takiego ogólnego wniosku. Znaczenie wyroku P 10/16 dla konkretnej sprawy wymaga analizy, między innymi ze względu na wątpliwości dotyczące jego skutków prawnych i rozbieżności w orzecznictwie.

Czy można otrzymywać wynagrodzenie co roku?

Wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu może w odpowiednich okolicznościach mieć charakter okresowy. Nie oznacza to jednak, że każdemu właścicielowi automatycznie przysługuje coroczna opłata za słup.

Czy brak służebności w księdze wieczystej oznacza, że przedsiębiorstwo korzysta z działki bezprawnie?

Nie zawsze. Podstawa korzystania z nieruchomości może wynikać również z innych okoliczności, w tym decyzji administracyjnych lub zasiedzenia.

Czy mogę żądać wynagrodzenia, jeśli nad działką przebiegają jedynie przewody, a słup znajduje się na sąsiedniej nieruchomości?

Takie roszczenie może być zasadne również w sytuacji, gdy urządzenia przesyłowe oddziałują na nieruchomość bez fizycznego posadowienia słupa na jej terenie. Konieczne jest jednak ustalenie zakresu korzystania z gruntu oraz związanych z tym ograniczeń i podstawy prawnej.

Czy służebność przesyłu można ustanowić również dla gazociągu lub wodociągu?

Tak. Przepisy dotyczące służebności przesyłu nie ograniczają się wyłącznie do infrastruktury energetycznej. Mogą dotyczyć również innych urządzeń przesyłowych wskazanych w Kodeksie cywilnym.

Czy warto przyjąć pierwszą ofertę wynagrodzenia przedstawioną przez przedsiębiorstwo?

Przed zaakceptowaniem oferty należy zweryfikować jej wysokość, zakres ustanawianej służebności oraz ewentualne postanowienia dotyczące rozliczenia wcześniejszych roszczeń.

Twoja działka, Twoje prawo własności

Infrastruktura energetyczna jest niezbędna do funkcjonowania gospodarstw domowych, przedsiębiorstw i całej gospodarki.

Nie oznacza to jednak, że interes przedsiębiorstwa przesyłowego powinien być rozpatrywany w oderwaniu od praw właściciela prywatnej nieruchomości.

Właściciel może przez wiele lat ponosić konsekwencje obecności słupa, gazociągu lub innych urządzeń, które ograniczają sposób korzystania z jego majątku.

Jednocześnie możliwość uzyskania wynagrodzenia lub odszkodowania nie może być oceniana wyłącznie na podstawie przekonania, że przedsiębiorstwo powinno płacić za samą obecność urządzeń.

Konieczna jest analiza obowiązujących przepisów, historii nieruchomości, dokumentacji przedsiębiorstwa oraz rzeczywistych ograniczeń w korzystaniu z gruntu.

Wielokrotnie pierwszym i najważniejszym krokiem nie jest określenie wysokości żądanej kwoty, ale ustalenie, jakie prawa rzeczywiście przysługują właścicielowi nieruchomości.

Pomoc adwokata w sprawach dotyczących służebności przesyłu

Sprawy dotyczące urządzeń przesyłowych wymagają niejednokrotnie połączenia wiedzy z zakresu prawa cywilnego, prawa nieruchomości, postępowania sądowego oraz regulacji administracyjnych.

Kancelaria Adwokacka Angeliki Mazur-Kubowicz udziela pomocy prawnej w sprawach dotyczących ochrony prawa własności, służebności oraz roszczeń majątkowych związanych z korzystaniem z nieruchomości.

Pomoc może obejmować ustalenie podstawy prawnej korzystania z nieruchomości przez przedsiębiorstwo, analizę zarzutu zasiedzenia, ocenę zasadności roszczeń finansowych, przygotowanie korespondencji i pism procesowych oraz reprezentację przed sądem.

Kancelaria prowadzi działalność w Krakowie, Proszowicach i Mszanie Dolnej.

Jeżeli na Twojej nieruchomości znajdują się słupy energetyczne, przewody, gazociągi lub inne urządzenia przesyłowe, zapoznaj się z zakresem pomocy kancelarii w sprawach prawa cywilnego i spadkowego.


Stan prawny: 18 listopada 2026 r.

Artykuł ma charakter informacyjny. Ocena możliwości dochodzenia wynagrodzenia, odszkodowania lub ustanowienia służebności przesyłu wymaga indywidualnej analizy stanu prawnego nieruchomości, dokumentacji urządzeń przesyłowych oraz aktualnego orzecznictwa.