„Wigilię dziecko spędzi ze mną”. „W zeszłym roku było u Ciebie, teraz moja kolej”. „W wyroku są tylko weekendy, więc święta ustalimy później”.

Po rozstaniu rodziców podobne rozmowy potrafią zamienić przygotowania do świąt w spór o daty, godziny i rodzinne tradycje. Szczególnie trudne bywają pierwsze święta po zakończeniu związku, gdy nie ma jeszcze sprawdzonego sposobu organizacji spotkań.

Kontakty z dzieckiem w święta warto uporządkować odpowiednio wcześniej. Ogólna deklaracja „jakoś się podzielimy” może okazać się niewystarczająca, kiedy każde z rodziców zaplanuje Wigilię w innym miejscu.

Nie istnieje jeden obowiązkowy harmonogram, według którego każde dziecko musi spędzać połowę świąt z mamą, a połowę z tatą. Punktem wyjścia powinny być potrzeby dziecka, obowiązujące rozstrzygnięcia i możliwe do wykonania ustalenia.

Kontakty z dzieckiem w święta — od czego zacząć?

Najpierw warto ustalić, z jaką sytuacją mamy do czynienia:

  • rodzice nie mają jeszcze orzeczenia ani ugody dotyczącej kontaktów;
  • istnieją ustalenia, ale nie opisują dokładnie świąt;
  • świąteczny harmonogram został już określony, lecz pojawia się problem z jego wykonywaniem.

Każda z tych sytuacji wymaga innego podejścia.

Przed rozpoczęciem rozmów dobrze jest odszukać wyrok, postanowienie zabezpieczające albo ugodę i przeczytać dokładne brzmienie zapisów. Pamięć o tym, „co ustaliliśmy w sądzie”, nie zawsze odpowiada treści dokumentu.

Szersze zasady opisujemy w poradniku: Kontakty z dzieckiem po rozstaniu rodziców — jak je ustalić i co zrobić, gdy są utrudniane?.

Czy po rozwodzie oboje rodzice mają prawo spędzać święta z dzieckiem?

Zgodnie z art. 113 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego rodzice oraz dziecko mają prawo i obowiązek utrzymywania kontaktów niezależnie od władzy rodzicielskiej. Kontakty mogą obejmować spotkania, pobyty poza miejscem stałego zamieszkania oraz rozmowy na odległość.

Gdy dziecko stale przebywa u jednego z rodziców, sposób kontaktów z drugim rodzice określają wspólnie, kierując się dobrem dziecka i uwzględniając jego rozsądne życzenia. Przy braku porozumienia rozstrzyga sąd opiekuńczy. Prawo przewiduje też możliwość ograniczenia lub zakazania kontaktów, jeżeli zachodzą ustawowe przesłanki związane z dobrem dziecka. Kodeks rodzinny i opiekuńczy, art. 113–113³.

Nie wynika z tego jednak automatyczne prawo każdego rodzica do dowolnie wybranych godzin w Wigilię. Organizację konkretnego pobytu trzeba ustalić z uwzględnieniem sytuacji rodziny.

Pierwsze Boże Narodzenie po rozstaniu — przykład rodzinnego sporu

Poniższa historia jest przykładem fikcyjnym, przygotowanym w celu wyjaśnienia problemu.

Anna i Michał rozstali się kilka miesięcy temu. Ich ośmioletnia córka mieszka z mamą i regularnie spotyka się z tatą.

Rodzice uzgodnili zwykłe weekendy, ale nie omówili świąt. Anna zaplanowała wyjazd do dziadków od 23 do 27 grudnia. Michał chce zabrać córkę na Wigilię do swojej rodziny.

Oboje są przekonani, że ich propozycja jest oczywista. W rozmowach powtarzają argumenty o zeszłorocznych świętach, wcześniejszych ustępstwach i oczekiwaniach dziadków.

Tymczasem córka pyta, czy w Wigilię będzie musiała wybierać między rodzicami.

W takiej sytuacji pomocne jest przejście od sporu „kto ma większe prawo do świąt” do konkretnego planu: dat, godzin, transportu i czasu odpoczynku dziecka.

Co powinien zawierać świąteczny harmonogram kontaktów?

Sformułowanie „Boże Narodzenie naprzemiennie” pozostawia wiele pytań. Czy obejmuje Wigilię? Kiedy zaczyna się pobyt? Czy dziecko nocuje? Kto je odwozi?

Warto ustalić przede wszystkim:

  1. Dokładne daty i godziny rozpoczęcia oraz zakończenia każdego pobytu.
  2. Podział Wigilii, pierwszego i drugiego dnia świąt.
  3. Zasady obowiązujące w latach parzystych i nieparzystych, jeśli rodzice wybierają naprzemienność.
  4. Miejsce odbioru i powrotu dziecka.
  5. Odpowiedzialność za transport.
  6. Noclegi i miejsce pobytu.
  7. Relację świąt do zwykłych weekendów.
  8. Organizację przerwy między Bożym Narodzeniem a Nowym Rokiem.
  9. Możliwość krótkiej rozmowy z drugim rodzicem.
  10. Sposób informowania o przeszkodach, na przykład chorobie lub opóźnieniu.

Potrzebę precyzyjnego opisania kontaktów w dni powszednie, weekendy, święta i wakacje podkreślają także materiały edukacji prawnej publikowane w serwisie samorządowym.

Jak podzielić Wigilię i Boże Narodzenie? Przykładowe warianty

Poniższe propozycje służą wyłącznie pokazaniu możliwych rozwiązań. Nie są gotowym wzorem odpowiednim dla każdego dziecka.

Wariant pierwszy: Wigilia u jednego rodzica, pozostała część świąt u drugiego

Przykładowo dziecko przebywa u jednego rodzica od 24 grudnia od godziny 10:00 do 25 grudnia do godziny 10:00, a u drugiego od 25 grudnia od godziny 10:00 do 26 grudnia do godziny 18:00.

W kolejnym roku rodzice zamieniają się terminami.

Taki plan wymaga rozważenia, czy przekazanie dziecka w pierwszy dzień świąt nie będzie zbyt obciążające oraz czy czas dojazdu pozwoli spokojnie zrealizować oba pobyty.

Wariant drugi: jeden dłuższy pobyt świąteczny, zamiana w kolejnym roku

Jeżeli rodzice mieszkają daleko od siebie, warto rozważyć dłuższy, nieprzerwany pobyt zamiast kilku przejazdów w ciągu trzech dni.

Osobno można omówić czas przed świętami, po świętach i rozmowę z drugim rodzicem.

Wariant trzeci: krótsze spotkania bez noclegu

W niektórych rodzinach punktem wyjścia mogą być krótsze spotkania, dostosowane do dotychczasowej relacji, codziennego rytmu i potrzeb dziecka.

Sam kalendarz nie odpowie na pytanie, który wariant będzie właściwy. Znaczenie ma także to, jak dziecko funkcjonuje podczas dotychczasowych kontaktów.

Czy święta mają pierwszeństwo przed zwykłym weekendem?

Najbezpieczniej wyraźnie opisać to w harmonogramie.

Jeżeli dokument reguluje osobno święta i weekendy, należy sprawdzić, jak te postanowienia mają się do siebie. Nie warto zakładać, że każdy zapis automatycznie rozwiązuje wszystkie możliwe zbiegi terminów.

Przygotowując nowe ustalenia, dobrze odpowiedzieć na pytania:

  • Czy na czas świąt zwykły harmonogram zostaje wyłączony?
  • Kiedy wracają standardowe kontakty?
  • Czy weekend przypadający bezpośrednio po świętach odbywa się normalnie?
  • Jak wygląda okres od 27 do 31 grudnia?

Niejasny zapis warto przeanalizować przed świętami, zamiast rozstrzygać jego znaczenie przy przekazywaniu dziecka.

Co zrobić, gdy rodzice nie mogą się porozumieć?

Pomocnym pierwszym krokiem jest przesłanie konkretnej, spokojnej propozycji. Zamiast wiadomości „znowu zabierasz mi święta” lepiej wskazać:

„Proponuję pobyt od 25 grudnia od 10:00 do 26 grudnia do 18:00. Odbiorę dziecko i odwiozę je do domu. Proszę o odpowiedź do wskazanego dnia, żebyśmy mogli ustalić transport”.

Taka wiadomość porządkuje rozmowę. Nie gwarantuje zgody, ale pozwala ustalić, które elementy rzeczywiście są sporne.

Jeżeli bezpośrednia rozmowa nie przynosi rezultatu, można rozważyć mediację. Przy braku porozumienia pozostaje droga sądowego uregulowania kontaktów. Możliwości te omawia także nasz poradnik o ustalaniu kontaktów z dzieckiem.

Zabezpieczenie kontaktów na święta — czy trzeba czekać na zakończenie sprawy?

Można rozważyć wniosek o tymczasowe uregulowanie kontaktów na czas postępowania. Podstawę stanowi między innymi art. 755 § 1 pkt 4 k.p.c.

We wniosku należy przedstawić konkretne żądanie oraz uzasadnić potrzebę zabezpieczenia. W sprawach o kontakty sąd co do zasady orzeka po rozprawie, z wyjątkiem wypadków niecierpiących zwłoki.

Samo zbliżanie się świąt nie gwarantuje rozpoznania wniosku przed Wigilią. Termin złożenia, sytuacja sprawy i potrzeba przeprowadzenia czynności mają znaczenie.

Jeżeli trwa już sprawa o rozwód lub separację dotycząca rodziców wspólnego małoletniego dziecka, nie wszczyna się odrębnego postępowania o ustalenie kontaktów; potrzebne rozstrzygnięcie uzyskuje się w postępowaniu zabezpieczającym w sprawie rozwodowej lub separacyjnej. Kodeks postępowania cywilnego, art. 445¹, 755 i 756¹.

Więcej o sprawach dotyczących dzieci podczas rozwodu przeczytasz w artykule: Rozwód z dziećmi — o czym decyduje sąd i jak przygotować się do sprawy?.

Jest już orzeczenie, ale drugi rodzic odmawia świątecznego kontaktu

Najpierw trzeba sprawdzić, czy sporny termin rzeczywiście wynika z obowiązującego rozstrzygnięcia lub ugody.

Przy niewykonywaniu obowiązków związanych z kontaktami przepisy przewidują szczególny mechanizm sądowy: zagrożenie nakazaniem zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej, a następnie — przy dalszych naruszeniach — nakazanie zapłaty.

Nie jest to automatyczna kara za każde spotkanie, które się nie odbyło. Podstawy tego postępowania przedstawia również nasz artykuł o utrudnianiu kontaktów.

W praktyce warto przygotować dokładną chronologię: jaki kontakt miał się odbyć, co wynikało z dokumentu, jakie wiadomości wymieniono i z jakiego powodu do spotkania nie doszło.

„Dziecko nie chce jechać” — czy to rozstrzyga sprawę?

Takiej informacji nie należy ani ignorować, ani traktować jako automatycznej odpowiedzi na wszystkie pytania prawne.

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 22 czerwca 2022 r., SK 3/20, dotyczy odpowiedzialności pieniężnej w sytuacji, gdy niewykonanie kontaktu wiąże się z zachowaniem dziecka niewywołanym przez osobę sprawującą nad nim pieczę. Znaczenie ma zatem rzeczywista przyczyna odmowy, a nie samo powołanie się na wolę dziecka. Wyrok TK, SK 3/20.

Z kolei Sąd Najwyższy w uchwale z 3 października 2025 r., III CZP 20/25, wskazał, że postawa dziecka wynikająca z zachowań obojga rodziców nie wyłącza możliwości nakazania zapłaty. Nie należy więc wyprowadzać ogólnego wniosku, że zdanie „dziecko nie chce” zawsze uwalnia rodzica od odpowiedzialności. Uchwała SN, III CZP 20/25.

Potrzebna jest ocena konkretnej sytuacji dziecka i zachowania dorosłych.

Choroba, opóźnienie lub zmiana planów — jak ograniczyć konflikt?

Przy planowaniu świąt warto omówić również sytuacje awaryjne.

Pomocne jest ustalenie sposobu przekazania informacji o chorobie, numeru kontaktowego w dniu podróży i postępowania przy opóźnieniu. Gdy pojawia się przeszkoda, dobrze zapisać, co się wydarzyło i jakie rozwiązanie zaproponowano.

Warto odróżniać realną przeszkodę od próby jednostronnej zmiany całego planu. Ocena konkretnego zdarzenia może jednak wymagać analizy dokumentów i okoliczności.

Nie należy wykorzystywać dziecka do przekazywania pretensji ani prowadzić sporu o interpretację orzeczenia w jego obecności.

Jakie dokumenty przygotować do konsultacji?

Przydatne będą:

  1. Aktualny wyrok, postanowienie lub ugoda dotycząca kontaktów.
  2. Dokumenty dotyczące zabezpieczenia i późniejszych zmian ustaleń.
  3. Sygnatura oraz informacja o etapie trwającej sprawy.
  4. Korespondencja dotycząca świąt.
  5. Proponowany harmonogram z datami, godzinami i transportem.
  6. Informacje o odległości między domami i planowanych wyjazdach.
  7. Chronologia wcześniejszych problemów z realizacją kontaktów.
  8. Informacje o potrzebach dziecka istotnych dla planu.

Warto przynieść pełne dokumenty, a nie tylko wybrane zdania lub zdjęcie jednej strony orzeczenia.

Najczęstsze pytania o kontakty z dzieckiem w święta

Czy Wigilia zawsze należy się rodzicowi, z którym dziecko mieszka?

Nie istnieje ogólna zasada automatycznie przypisująca Wigilię temu rodzicowi. Trzeba uwzględnić obowiązujące ustalenia i sytuację dziecka.

Czy święta trzeba dzielić dokładnie po połowie?

Nie ma jednego ustawowego podziału godzin odpowiedniego dla każdej rodziny. Ważne są potrzeby dziecka oraz wykonalność planu.

Czy wystarczy zapis „święta naprzemiennie”?

Warto go doprecyzować: określić lata, daty, godziny, noclegi i transport. Ogólne sformułowanie może pozostawiać pole do sporu.

Czy sąd na pewno ustali kontakty przed Bożym Narodzeniem?

Nie można tego zagwarantować. Wniosek o zabezpieczenie wymaga rozpoznania zgodnie z właściwymi przepisami i okolicznościami sprawy.

Czy odmowa dziecka zawsze wyklucza konsekwencje finansowe dla rodzica?

Nie. Znaczenie ma między innymi przyczyna postawy dziecka oraz wpływ zachowania rodziców. Nie należy stosować automatycznych ocen.

Pomoc adwokata w sprawach kontaktów z dzieckiem

Dobrze przygotowany plan świąteczny powinien dawać rodzicom jasność, a dziecku możliwie spokojny przebieg spotkań. Warto uporządkować go wcześniej, zanim rozbieżne oczekiwania zamienią się w konflikt w dniu Wigilii.

Kancelaria Adwokacka Angeliki Mazur-Kubowicz udziela pomocy w sprawach rodzinnych w Krakowie, Proszowicach i Mszanie Dolnej.

Pomoc może obejmować analizę istniejących rozstrzygnięć, przygotowanie propozycji porozumienia, ocenę potrzeby zabezpieczenia oraz reprezentację przed sądem.

Jeżeli potrzebujesz wsparcia w uporządkowaniu harmonogramu świątecznego, zapoznaj się z zakresem pomocy kancelarii w sprawach kontaktów z dzieckiem.


Stan prawny: 20 listopada 2026 r.

Artykuł ma charakter informacyjny. Wybór właściwego sposobu działania wymaga indywidualnej analizy sytuacji dziecka, dokumentów i okoliczności sprawy.